Open brief aan De Bonjo

Aan de redactie van De Bonjo,

Ik zit al jaren vast. Niet alleen fysiek – ik ben allang weer vrij – maar ook in de papieren die mijn leven bepalen. Reclassering heeft jarenlang een foutief algoritme gebruikt dat mijn risico op recidive berekende. Dat advies bepaalde of ik verlof kreeg, of ik mijn kinderen mocht zien, of ik zwaardere voorwaarden kreeg opgelegd. En dat alles op basis van een algoritme dat op Zweedse gevangenen was getraind, met verwisselde formules, en dat postcode en inkomen meewoog als risicofactoren.

Op 12 februari 2026 kwam de waarheid naar buiten. Nieuwsuur onthulde dat het OxRec-algoritme van Reclassering Nederland vol zat met fouten. De Inspectie Justitie en Veiligheid concludeerde dat het algoritme op bijna geen enkel vlak voldoet aan de normen voor overheidsalgoritmes. 21% foutmarge. Één op de vijf gevallen was fout. Meestal werd het risico te laag ingeschat, maar in mijn geval – en in dat van duizenden anderen – werd het te hoog ingeschat. Ik zat langer vast dan nodig. Ik kreeg zwaardere voorwaarden. Ik mocht mijn gezin niet zien.

Wie zijn wij?

Wij zijn 80.640 mensen die tussen 2018 en 2026 door Reclassering Nederland zijn beoordeeld met OxRec. Wij zijn vaders die hun kinderen niet mochten zien. Wij zijn jongeren die langer in de cel zaten dan nodig. Wij zijn mensen met psychische problemen die geen hulp kregen omdat het algoritme dat risico niet herkende. Wij zijn mensen uit arme buurten die een hogere risicoscore kregen omdat onze postcode en ons inkomen als "risicofactoren" werden beschouwd.

De bestuurders

Johan Bac was 7,5 jaar algemeen directeur van Reclassering Nederland (2018–jan 2026). Hij was directeur gedurende de volledige periode dat OxRec werd gebruikt. Per 1 januari 2026 vertrok hij naar het CJIB. Jessica Westerik was op dat moment algemeen directeur van Reclassering Nederland – en gaf in Nieuwsuur toe dat er "onvoldoende kennis over algoritmes" was.

Het is een mooie draaideur: je maakt jarenlang fatale fouten met een algoritme, je geeft dat toe op televisie, en blijft gewoon aan als bestuurder. Terwijl wij – de slachtoffers – nog steeds vechten voor erkenning en compensatie.

Wat willen wij?

Wij willen rechtvaardigheid. Niet alleen voor onszelf, maar voor alle 80.640 slachtoffers. Daarom is de WAMCA-collectieve actie opgestart. Door in te schrijven (€15 of €25) doe je mee aan een procedure die de Staat aansprakelijk stelt voor de systematische fouten.

Maar laten we eerlijk zijn: het is beschamend dat slachtoffers moeten betalen om recht te krijgen. De overheid maakt jarenlang fouten met een algoritme, en wij moeten wij betalen om die fouten te laten rechtzetten. Het is een schande dat er geen automatische schadeloosstelling is voor mensen wier leven is verwoest door een foutief algoritme.

Aan De Bonjo

Jullie krant is de enige stem die wij in de gevangenis hebben. Jullie schrijven over de dingen die ons raken: re-integratieverlof, celtekort, rechtsbijstand, het systeem dat ons faalt. Deze zaak raakt ons allemaal. Een algoritme dat 80.640 mensen fout beoordeelt, is geen technisch detail – het is een mensenrechtenschending.

Wij vragen jullie: schrijf over ons. Laat de stemmen van de 80.640 slachtoffers horen. De bonjo is de enige onafhankelijke krant voor het gevangeniswezen. Gebruik die stem. Want de rechtstaat kun je aflezen aan de manier waarop zij haar gevangenen behandelt. En op dit moment faalt die rechtstaat op alle fronten.